Không ai tự nghĩ mình đang gồng.

Gồng, trong quan niệm thông thường là người cố tỏ ra giàu, cố tỏ ra vui, cố tỏ ra mạnh mẽ hơn thực tế. Và đó là lý bạn khó nhận ra mình đang gồng, vì nó bắt đầu bằng cố gắng thật sự.

Cố gắng và gồng không phải đối nghịch. Chúng bắt đầu từ cùng một chỗ là bạn điều chỉnh mình để phù hợp với một hoàn cảnh, một kỳ vọng, một vai trò nào đó. Sự khác biệt không nằm ở hành động, mà nằm ở nguồn gốc.

Cố gắng xuất phát từ bên trong. Bạn biết mình muốn gì và đang đi về phía đó. Gồng xuất phát từ bên ngoài, bạn đang duy trì một hình ảnh, đáp ứng một kỳ vọng, và dần dần không còn nhớ đó có phải của mình không.

Ranh giới giữa hai thứ đó không phải lúc nào cũng rõ và cái tốn nhiều nhất không phải là năng lượng để duy trì hình ảnh, mà là năng lượng để liên tục kiểm tra xem mình có đang lệch khỏi chính mình không.

Nhưng gồng và cố gắng đôi khi rất khó phân biệt, kể cả với chính mình.

Bài viết này không phải để nói gồng là xấu. Mà để giúp bạn nhận ra sự khác nhau giữa hai thứ đó và tại sao việc biết được mình đang ở đâu lại quan trọng hơn bạn nghĩ.

Gồng là gì? Và tại sao bạn khó nhận ra mình làm điều đó?

Gồng không phải lúc nào cũng có nghĩa là giả tạo. Nhiều khi nó bắt đầu rất lương thiện, bạn đang cố gắng thích nghi với một môi trường mới, cố đáp ứng kỳ vọng của người quan trọng, cố tỏ ra ổn khi bên trong chưa thật sự ổn.

Nhưng đầu tiên là ít ngày, rồi là vài tuần, rồi là nhiều năm và một ngày nào đó bạn không còn chắc mình đang cố gắng hay đang giả vờ nữa.

Gồng không phải là xây dựng một hình ảnh khác. Gồng là khi bạn cần duy trì một hình ảnh không tự nhiên tồn tại nếu bạn ngừng cố.

Và cái tốn nhiều nhất không phải là năng lượng để duy trì hình ảnh đó, mà là năng lượng để liên tục kiểm tra xem mình có đang lệch ra không.

Đâu là ranh giới giữa gồng và trưởng thành?

Câu hỏi này nhiều người tự hỏi nhưng ít ai nói ra, vì nói ra có nghĩa là thừa nhận mình đã đặt ra câu hỏi đó.

Cuộc sống đòi hỏi chúng ta phải thích nghi. Bạn mặc quần áo phù hợp với hoàn cảnh, bạn điều chỉnh giọng nói khi nói chuyện với cấp trên, bạn kiềm lại cảm xúc trong cuộc họp. Tất cả những điều đó là bình thường và không phải gồng. Sự khác biệt nằm ở một chỗ sau khi tất cả những điều đó diễn ra, bạn có cảm giác trở về với chính mình không?

Thích nghi là biết khi nào để điều chỉnh mình cho phù hợp với bối cảnh. Gồng là khi bạn không còn biết mình đang sống cho mình hay cho cái hình ảnh mình đã tạo ra.

Người thích nghi sau một ngày dài vẫn cảm thấy mình là ai khi đóng cửa lại, còn người đang gồng thì không còn chắc điều đó nữa.

Gồng sẽ như thế nào trong đời thực?

Gồng hiếm khi hiện diện như một hành động rõ ràng, nó thường cảm giác như:

Bạn thấy mệt sau những tương tác mà lẽ ra phải cho bạn năng lượng. Không phải mệt vì nó dài, mà vì bạn đã phải làm một phần nào đó việc trong suốt thời gian đó.

Bạn cảm thấy nhẹ hơn khi ở một mình, không phải vì bạn hướng nội mà vì lúc đó bạn không cần quản lý cách người khác nhìn mình.

Bạn có một phiên bản khác của mình ở những không gian khác nhau  và không chắc phiên bản nào là mình thật.

Bạn cảm thấy rất hiểu mình cho đến khi ai đó hỏi bạn thật sự muốn gì và bạn không biết phải trả lời thế nào.

Gồng không phải lúc nào cũng có nghĩa là bạn đang dối người khác. Đôi khi nó chỉ có nghĩa là bạn đang dần xa chính mình mà không để ý.

Và đâu là dấu hiệu của người đang được “là mình”?

Không phải người đang là mình là người không bao giờ điều chỉnh, không phải người luôn nói đúng những gì mình nghĩ, cũng không phải người không quan tâm người khác nghĩ gì.

Người đang là mình có một thước đo bên trong để biết khi nào điều chỉnh là cần thiết và khi nào điều chỉnh đang làm họ xa rời chính mình.

Họ có thể đặt mình vào nhiều vai khác nhau. Con cái, nhân viên, bạn bè, người yêu mà vẫn không mất cảm giác mình là ai.

Sự khác biệt giữa là mình và gồng không nằm ở việc bạn điều chỉnh bao nhiêu, mà nằm ở việc bạn có biết đến mức nào là đủ không.

Mùi hương và câu hỏi này có liên quan gì?

Nhiều hơn bạn nghĩ.

Cách một người chọn mùi hương thường nói khá nhiều về việc họ đang sống cho ai. Người chọn mùi vì được khen, vì đang hot, vì người khác dùng  và người chọn mùi vì đó là cách họ muốn xuất hiện, muốn được cảm nhận, muốn nhắc nhở bản thân về một điều gì đó.

Mùi hương không thể thay đổi bạn, nhưng nó có thể là một trong những thứ rất nhỏ nhưng được chọn bằng chính bạn. Không phải cho ai khác, không phải vì ai khác.

Và đôi khi, tập quen với việc chọn một thứ gì đó vì chính mình là bước đầu tiên để nhớ rằng có nhiều thứ khác trong cuộc sống cũng nên được chọn như vậy.

Bạn đang sống cho ai lúc này?

Không có câu trả lời đúng hay sai, chỉ có câu trả lời thật và câu trả lời mà bạn đã quen nói.

Guscent

A perfumery giúp khách hiểu mình hơn.